Mikroinstalacje w Polsce
stan na 31 sierpnia 2022 roku
Dane dotyczą OSD zrzeszonych w PTPiREE

 

W ostatnich kilku latach obserwujemy dynamiczny wzrost liczby i mocy mikroinstalacji przyłączanych do sieci dystrybucyjnych. W zdecydowanej większości są to instalacje fotowoltaiczne (PV), z czego dominującą większość stanowią mikroinstalacje prosumenckie przyłączone do sieci na podstawie zgłoszenia.

W celu ułatwienia dostępu do kompleksowych informacji dla osób zainteresowanych montażem mikroinstalacji, a także mając na uwadze dobre praktyki, Operatorzy Systemów Dystrybucyjnych (OSD) zrzeszeni w PTPiREE we współpracy z Urzędem Regulacji Energetyki opracowali „Przewodnik prosumenta w gospodarstwie domowym”.

Mikroinstalacje w sieciach dystrybucyjnych w liczbach – stan na koniec sierpnia 2022 roku

Począwszy od miesiąca października 2021 roku dane prezentowane są w cyklu miesięcznym (dane miesięczne zostały dodatkowo wyróżnione kolorem zielonym). Wcześniejsze dane prezentowane są w cyklu kwartalnym.

Dynamika przyrostu liczby oraz mocy mikroinstalacji przyłączonych do sieci przez OSD zrzeszonych w PTPiREE od II kwartału 2017 r.:

Od początku 2019 roku obserwujemy dynamiczny wzrost ilości mikroinstalacji przyłączonych przez OSD do swoich sieci elektroenergetycznych. Liczba mikroinstalacji przyłączonych przez OSD od początku 2019 roku do końca sierpnia 2022 roku uległa ponad 21 krotnemu wzrostowi (o 2044 %), przy jednoczesnym ponad 25 krotnym wzroście mocy zainstalowanej w mikroinstalacjach. W II kwartale 2022 roku OSD przyłączyli do swoich sieci ponad 114 tysięcy nowych mikroinstalacji, o łącznej mocy ponad 1014 MW. Na koniec sierpnia 2022 roku łącznie liczba wszystkich mikroinstalacji przyłączonych do sieci dystrybucyjnej OSD wyniosła ponad milion 162 tysiące, a ich moc ponad 8,7 GW. W trudnej sytuacji epidemicznej związanej z COVID-19, OSD w 2020 oraz 2021 roku przyłączyli do swoich sieci blisko 7 krotnie więcej mikroinstalacji niż w roku 2019 oraz ponad 5 krotnie więcej niż wynosi łączna liczba wszystkich mikroinstalacji przyłączonych w latach poprzednich. W latach 2020-21 przyłączono mikroinstalacje o mocy 6 krotnie większej niż wynosiła łączna moc wszystkich mikroinstalacji przyłączonych w latach poprzednich. W 2022 roku utrzymuje się stała tendencja wzrostowa przyłączonych mikroinstalacji oraz mocy zainstalowanej w systemie elektroenergetycznym, co widoczne jest na powyższych wykresach. W 2021 roku OSD przyłączyli do swoich sieci ponad 396 tysięcy nowych mikroinstalacji o łącznej mocy ponad 3 GW, dla porównania od początku roku 2022 do końca sierpnia przyłączonych zostało już ponad 308 tysięcy mikroinstalacji o mocy ponad 2,6 GW. W roku 2020 liczba przyłączonych mikroinstalacji wyniosła 303 tysiące, a ich łączna moc niewiele ponad 2 GW. Natomiast w 2021 roku liczba mikroinstalacji wzrosła o ponad 86%, a moc zainstalowana mikroinstalacji w systemie elektroenergetycznym wzrosła o ponad 101%. W miesiącu sierpniu 2022 roku OSD przyłączyli do sieci blisko 16 tysięcy nowych mikroinstalacji o mocy blisko 140 MW. Widoczny jest spadek w stosunku do miesięcy w I kwartale 2022 roku, co spowodowane jest kumulacją zgłoszeń o przyłączeniu mikroinstalacji przed 1 kwietnia br. ze względu na zmianę systemu rozliczeń prosumentów. Tendencja spadkowa może również wynikać z dużego poziomu inflacji, wynikających stąd większych kosztów kredytów i wstrzymania lub odroczenia decyzji zakupu mikroinstalacji.

Dla zobrazowania obecnej dynamiki, w okresie styczeń - sierpień 2022 roku ilość przyłączonych mikroinstalacji była większa o ponad 53 tysiące od ilości przyłączonych mikroinstalacji w okresie pierwszych trzech kwartałów  2021 roku. Zakładając aktualny trend, na koniec 2022 roku łączna moc mikroinstalacji może osiągnąć wartość ok. 9,2 GW, jednakże zapowiadany wzrost cen energii elektrycznej przyczynić się może do ponownego wzrostu ilości przyłączanych mikroinstalacji.

Przyrost roczny liczby mikroinstalacji oraz ich mocy:

liczba oraz moc mikroinstalacji przyłączonych przez OSD w poszczególnych kwartałach/miesiącach od III kwartału 2017 roku:

Począwszy od miesiąca października 2021 roku dane prezentowane są również w cyklu miesięcznym (dane miesięczne zostały dodatkowo wyróżnione kolorem zielonym). Wcześniejsze dane prezentowane są tylko w cyklu kwartalnym.

Od początku 2019 roku obserwujemy duży wzrost ilości mikroinstalacji przyłączonych do sieci przez OSD w poszczególnych kwartałach, a szczególnie dynamiczny wzrost widoczny jest od IV kwartału 2019 roku. W rekordowym pod względem liczby przyłączeń I kwartale 2022 roku przyłączono więcej mikroinstalacji (152 817) niż w całym 2019 roku (100 212). Był to również rekordowy kwartał pod względem wolumenu przyłączonej mocy, który wyniósł ponad 1 265 MW – co stanowi tylko w jednym kwartale moc większą niż łączna moc wszystkich mikroinstalacji przyłączonych do końca I kwartału roku 2020.

Średnia moc mikroinstalacji od 2018 roku:

Średnia moc jednostkowa przyłączanych do sieci mikroinstalacji ma cały czas tendencję wzrostową. W okresie 2018-2020 wzrosty te były minimalne w stosunku do roku poprzedniego. Natomiast od początku 2021 roku zaobserwować można, że dynamika ta przybiera na sile. W II kwartale 2022 roku średnia moc przyłączonej mikroinstalacji wyniosła 8,85 kW i była o ponad 2,1 kW wyższa niż średnia moc mikroinstalacji przyłączanych do sieci w roku 2020 (6,68 kW). Dla porównania dla całego 2021 roku średnia moc wyniosła 7,62 kW i była tylko o niecały 1 kW wyższa niż średnia moc mikroinstalacji w roku 2020. Średnia moc przyłączonej mikroinstalacji w miesiącu sierpniu 2022 roku wyniosła 8,8 kW i jest o 0,1 kW wyższa od średniej mocy w lipcu 2022 roku. W czerwcu 2022 roku widoczny jest skokowy wzrost średniej mocy zainstalowanej mikroinstalacji do wartości 10,32 KW – jest on jednak efektem wliczenia do mocy zainstalowanej w tym miesiącu, wolumenu mocy pochodzącego z rozbudowy istniejących mikroinstalacji, które jako istniejące wliczone zostały do statystyki w momencie powstania rozbudowywanej mikroinstalacji. Wynika to najprawdopodobniej ze zmiany systemu rozliczeń mikroinstalacji od 1 kwietnia 2022r., gdzie duża część prosumentów chciała zdążyć z przyłączeniem przed tą datą i przyłączała tylko część paneli PV, a następnie rozbudowywała ilość paneli do docelowej ilości. Ponadto prawdopodobnym jest, że coraz częstszym zjawiskiem będzie, w świetle podwyżek cen energii elektrycznej oraz innych nośników energii, zwiększanie mocy mikroinstalacji. Obecny trend widoczny od początku IV kwartału 2021 roku wskazuje na zainteresowanie prosumentów przyłączaniem instalacji o większej mocy niż w latach ubiegłych, co niestety nie jest zjawiskiem pozytywnym ze względu na brak w dużej większości przypadków możliwości autokonsumpcji wyprodukowanej energii elektrycznej i może świadczyć o przewymiarowaniu mikroinstalacji.

Współpraca mikroinstalacji z siecią dystrybucyjną:

W większości przypadków mikroinstalacje współpracują z siecią nn bez zakłóceń i bez negatywnego wpływu na jej parametry. Jednakże przy pewnych uwarunkowaniach, a także mając na uwadze dynamiczny wzrost ilości mikroinstalacji, mogą występować problemy wynikające z obecności generacji rozproszonej w sieci nn. Ryzyko występowania problemów ze współpracą mikroinstalacji z siecią elektroenergetyczną wzrasta w przypadku pojedynczego lub łącznego występowania następujących warunków:

  • dużej ilości i mocy mikroinstalacji w obszarze zasilanym z jednej stacji SN/nn,
  • dużej odległości mikroinstalacji od stacji zasilającej SN/nn,
  • dużej rezystancji i reaktancji linii (małe przekroje przewodów, sieć nieizolowana),
  • małego zapotrzebowania na energię w okresach największej zdolności wytwórczej (godziny największego nasłonecznienia),
  • rozbudowie istniejącej mikroinstalacji przez jego właściciela bez poinformowania Operatora Systemu Dystrybucyjnego.

Z punktu widzenia dystrybucyjnych sieci elektroenergetycznej, głównym negatywnym zjawiskiem jest ryzyko niedotrzymania parametrów jakości energii w określonym punkcie sieci lub w całym obwodzie nn, wynikające ze wzrostu napięć wywołanego pracą mikroinstalacji PV. Niestabilna praca falowników PV bywa przyczyną nadmiernego wzrostu wskaźnika długookresowego migotania światła (Plt). Nie wykluczone jest, że przy dalszym wzroście liczby i mocy zainstalowanych mikroinstalacji pojawią się również przeciążania sieci nn. Dlatego OSD poza działaniami związanymi z samym procesem przyłączenia mikroinstalacji do sieci, prowadzą szereg działań organizacyjnych oraz inwestycyjnych, w celu zapewnienia bezpiecznej pracy sieci oraz odbioru energii z mikroinstalacji, a przede wszystkim zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim odbiorcom energii.

Operatorzy Systemów Dystrybucyjnych wdrażają rozwiązania techniczne mające na celu wyeliminowanie lub zminimalizowanie negatywnych zjawisk związanych z przyłączeniem do sieci dystrybucyjnych dużej liczby mikroinstalacji. Do działań tych należą między innymi:

  • montaż transformatorów o mocy zwiększonej w stosunku do zapotrzebowania odbiorców,
  • montaż/wymiana przewodów na przewody o zwiększonych przekrojach,
  • skracanie (jeśli to możliwe) obwodów 0,4 kV,
  • budowa magazynów energii,
  • zapewnienie możliwości sterowania pracą instalacji PV,
  • montaż urządzeń kompensujących.

Należy jednak brać pod uwagę, że w sytuacji przeciążeń linii spowodowanych pracą mikroinstalacji, OSD powinni mieć prawną możliwość odmowy przyłączenia mikroinstalacji lub zmniejszenia jej mocy, w celu zapewnienia bezpieczeństwa zdrowia i życia innych odbiorców, a także bezpieczeństwa pracy sieci i urządzeń do nich przyłączonych.