Mikroinstalacje w Polsce
stan na 31 października 2021 r.
Dane dotyczą OSD zrzeszonych w PTPiREE

 

W ostatnich kilku latach obserwujemy dynamiczny wzrost liczby i mocy mikroinstalacji przyłączanych do sieci dystrybucyjnych. W zdecydowanej większości są to instalacje fotowoltaiczne (PV), z czego dominującą większość stanowią mikroinstalacje prosumenckie przyłączone do sieci na podstawie zgłoszenia.

W celu ułatwienia dostępu do kompleksowych informacji dla osób zainteresowanych montażem mikroinstalacji, a także mając na uwadze dobre praktyki, Operatorzy Systemów Dystrybucyjnych (OSD) zrzeszeni w PTPiREE we współpracy z Urzędem Regulacji Energetyki opracowali „Przewodnik prosumenta w gospodarstwie domowym”.

 

Mikroinstalacje w sieciach dystrybucyjnych w liczbach – stan na koniec października 2021 roku

Począwszy od miesiąca października 2021 roku dane prezentowane są w cyklu miesięcznym (dane miesięczne zostały dodatkowo wyróżnione kolorem zielonym). Wcześniejsze dane prezentowane są w cyklu kwartalnym.

Dynamika przyrostu ilości oraz mocy mikroinstalacji przyłączonych do sieci przez OSD zrzeszonych w PTPiREE od II kwartału 2017 r.:

 

Od początku 2019 roku obserwujemy dynamiczny wzrost ilości mikroinstalacji przyłączonych do sieci przez OSD. Liczba mikroinstalacji od początku 2019 roku do końca października 2021 roku uległa ponad 14 krotnemu wzrostowi (o 1308 %), przy jednoczesnym ponad 15,5 krotnym wzroście mocy zainstalowanej w mikroinstalacjach. W III kwartale 2021 roku OSD przyłączyli do swoich sieci ponad 111 tysięcy nowych mikroinstalacji, o łącznej mocy blisko 843 MW. Na koniec października 2021 roku łącznie liczba wszystkich mikroinstalacji przyłączonych do sieci dystrybucyjnej OSD wyniosła ponad 763 tysiące, a ich moc ponad 5,3 GW. Liczba przyłączonych mikroinstalacji jest o prawie 19% wyższa niż w analogicznym kwartale ubiegłego roku. W trudnej sytuacji epidemicznej związanej z COVID-19, OSD w 2020 roku przyłączyli do swoich sieci ponad trzykrotnie więcej mikroinstalacji niż w całym 2019 roku, a jednocześnie ponad 1,9 krotnie więcej niż wynosi łączna liczba wszystkich mikroinstalacji przyłączonych w latach poprzednich. W 2020 roku przyłączono mikroinstalacje o mocy dwukrotnie większej niż wynosi łączna moc wszystkich mikroinstalacji przyłączonych w latach poprzednich. W 2021 roku utrzymuje się stała tendencja wzrostowa przyłączonych mikroinstalacji oraz mocy zainstalowanej w systemie elektroenergetycznym, co widoczne jest na powyższych wykresach. Od początku roku przyłączono blisko 306 tysięcy nowych mikroinstalacji o łącznej mocy 2,3 GW. Dla porównania w całym 2020 roku liczba przyłączonych mikroinstalacji wyniosła 303 tysiące, a ich łączna moc niewiele ponad 2 GW. Analizując ostatnie 12 miesięcy zarówno liczba jaki moc mikroinstalacji w systemie elektroenergetycznym uległa podwojeniu. W samym tylko miesiącu październiku 2021 roku zostało przyłączonych do sieci ponad 50 tysięcy nowych mikroinstalacji o mocy ponad 420 MW.

Przyrost roczny ilości mikroinstalacji oraz ich mocy:

 

Ilość oraz moc mikroinstalacji przyłączonych przez OSD w poszczególnych kwartałach od III kwartału 2017 roku:

Od początku 2019 roku obserwujemy duży wzrost ilości mikroinstalacji przyłączonych do sieci przez OSD w poszczególnych kwartałach, a szczególnie dynamiczny wzrost widoczny jest od IV kwartału 2019 roku W I kwartale 2021 roku widoczny jest spadek ilości przyłączanych kwartalnie mikroinstalacji w stosunku do kwartału II, III i IV 2020 roku, jednakże analizując dane za lata poprzednie zauważyć można regułę, że I kwartał roku jest kwartałem o najmniejszej liczbie przyłączeń w skali całego roku. W rekordowym pod względem liczby przyłączeń III kwartale 2021 roku przyłączono więcej mikroinstalacji (111 175) niż w całym 2019 roku (100 212). Jest to również rekordowy kwartał pod względem wolumenu przyłączonej mocy, który wyniósł prawie 843 MW.  Minimalnie spadła natomiast w porównaniu do poprzedniego kwartał uśrednia moc przyłączanych mikroinstalacji, jednakże jest ona znacznie wyższa, niż średnia moc mikroinstalacji przyłączanych w latach poprzednich.

Średnia moc mikroinstalacji od 2018 roku:

Średnia moc jednostkowa przyłączanych do sieci mikroinstalacji rok do roku jest wyższa, jednakże w okresie 2018-2020 wzrosty te były minimalne w stosunku do roku poprzedniego. Natomiast od początku 2021 roku zaobserwować można, że dynamika ta przybiera na sile. W III kwartale 2021 roku średnia moc przyłączonej mikroinstalacji wyniosła 7,58 kW i była o prawie 1 kW wyższa niż średnia moc mikroinstalacji przyłączanych do sieci w roku ubiegłym (6,68 kW), natomiast w samym październiku 2021 roku średnia moc wyniosła aż 8,31 kW i była o ponad 1,6 kW wyższa niż średnia mikroinstalacji w roku ubiegłym. Obecny trend wskazuje na zainteresowanie prosumentów przyłączaniem instalacji o większej mocy niż w latach ubiegłych, co niestety nie jest zjawiskiem pozytywnym ze względu na brak w dużej większości przypadków możliwości autokonsumpcji wyprodukowanej energii elektrycznej i może świadczyć o przewymiarowaniu mikroinstalacji.

Współpraca mikroinstalacji z siecią dystrybucyjną:

W większości przypadków mikroinstalacje współpracują z siecią nn bez zakłóceń i bez negatywnego wpływu na jej parametry. Jednakże przy pewnych uwarunkowaniach, a także mając na uwadze dynamiczny wzrost ilości mikroinstalacji, mogą występować problemy wynikające z obecności generacji rozproszonej w sieci nn. Ryzyko występowania problemów ze współpracą mikroinstalacji z siecią elektroenergetyczną wzrasta w przypadku pojedynczego lub łącznego występowania następujących warunków:

  • dużej ilości i mocy mikroinstalacji w obszarze zasilanym z jednej stacji SN/nn,
  • dużej odległości mikroinstalacji od stacji zasilającej SN/nn,
  • dużej rezystancji i reaktancji linii (małe przekroje przewodów, sieć nieizolowana),
  • małego zapotrzebowania na energię w okresach największej zdolności wytwórczej (godziny największego nasłonecznienia),
  • rozbudowie istniejącej mikroinstalacji przez jego właściciela bez poinformowania Operatora Systemu Dystrybucyjnego.

Z punktu widzenia dystrybucyjnych sieci elektroenergetycznej, głównym negatywnym zjawiskiem jest ryzyko niedotrzymania parametrów jakości energii w określonym punkcie sieci lub w całym obwodzie nn, wynikające ze wzrostu napięć wywołanego pracą mikroinstalacji PV. Niestabilna praca falowników PV bywa przyczyną nadmiernego wzrostu wskaźnika długookresowego migotania światła (Plt). Nie wykluczone jest, że przy dalszym wzroście liczby i mocy zainstalowanych mikroinstalacji pojawią się również przeciążania sieci nn. Dlatego OSD poza działaniami związanymi z samym procesem przyłączenia mikroinstalacji do sieci, prowadzą szereg działań organizacyjnych oraz inwestycyjnych, w celu zapewnienia bezpiecznej pracy sieci oraz odbioru energii z mikroinstalacji, a przede wszystkim zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim odbiorcom energii.

Operatorzy Systemów Dystrybucyjnych wdrażają rozwiązania techniczne mające na celu wyeliminowanie lub zminimalizowanie negatywnych zjawisk związanych z przyłączeniem do sieci dystrybucyjnych dużej liczby mikroinstalacji. Do działań tych należą między innymi:

  • montaż transformatorów o mocy zwiększonej w stosunku do zapotrzebowania odbiorców,
  • montaż/wymiana przewodów na przewody o zwiększonych przekrojach,
  • skracanie (jeśli to możliwe) obwodów 0,4 kV,
  • budowa magazynów energii,
  • zapewnienie możliwości sterowania pracą instalacji PV,
  • montaż urządzeń kompensujących.

Należy jednak brać pod uwagę, że w sytuacji przeciążeń linii spowodowanych pracą mikroinstalacji, OSD powinni mieć prawną możliwość odmowy przyłączenia mikroinstalacji lub zmniejszenia jej mocy, w celu zapewnienia bezpieczeństwa zdrowia i życia innych odbiorców, a także bezpieczeństwa pracy sieci i urządzeń do nich przyłączonych.