Mikroinstalacje w Polsce
stan na 30 czerwca 2021r.
Dane dotyczą OSD zrzeszonych w PTPiREE

 

W ostatnich kilku latach obserwujemy dynamiczny wzrost liczby i mocy mikroinstalacji przyłączanych do sieci dystrybucyjnych. W zdecydowanej większości są to instalacje fotowoltaiczne (PV), z czego dominującą większość stanowią mikroinstalacje prosumenckie przyłączone do sieci na podstawie zgłoszenia.

W celu ułatwienia dostępu do kompleksowych informacji dla osób zainteresowanych montażem mikroinstalacji, a także mając na uwadze dobre praktyki, Operatorzy Systemów Dystrybucyjnych (OSD) zrzeszeni w PTPiREE we współpracy z Urzędem Regulacji Energetyki opracowali „Przewodnik prosumenta w gospodarstwie domowym”.

 

Mikroinstalacje w sieciach dystrybucyjnych w liczbach – stan na koniec II kwartału 2021 roku

 

Dynamika przyrostu ilości oraz mocy mikroinstalacji przyłączonych do sieci przez OSD zrzeszonych w PTPiREE od II kwartału 2017 r.:

Od początku 2019 roku obserwujemy dynamiczny wzrost ilości mikroinstalacji przyłączonych do sieci przez OSD. Liczba mikroinstalacji od początku 2019 roku do końca II kwartału 2021 roku uległa ponad 11 krotnemu wzrostowi (o 1010 %), przy jednoczesnym blisko 11 krotnym wzroście mocy zainstalowanej w mikroinstalacjach. W II kwartale 2021 roku OSD przyłączyli do swoich sieci ponad 80 tysięcy nowych mikroinstalacji, o łącznej mocy ponad 612 MW. Na koniec II kwartału 2021 roku łącznie liczba wszystkich mikroinstalacji przyłączonych do sieci dystrybucyjnej OSD wyniosła ponad 601 tysięcy, a ich moc ponad 4 GW. Liczba przyłączonych mikroinstalacji jest na porównywalnym, nieznacznie większym poziomie niż w analogicznym okresie ubiegłego roku . W trudnej sytuacji epidemicznej związanej z COVID-19, OSD w 2020 roku przyłączyli do swoich sieci ponad trzykrotnie więcej mikroinstalacji niż w całym 2019 roku, a jednocześnie ponad 1,9 krotnie więcej niż wynosi łączna liczba wszystkich mikroinstalacji przyłączonych w latach poprzednich. W 2020 roku przyłączono mikroinstalacje o mocy dwukrotnie większej niż wynosi łączna moc wszystkich mikroinstalacji przyłączonych w latach poprzednich. W 2021 roku utrzymuje się stała tendencja wzrostowa przyłączonych mikroinstalacji oraz mocy zainstalowanej w systemie elektroenergetycznym, co widoczne jest na powyższych wykresach.

Przyrost roczny ilości mikroinstalacji oraz ich mocy:

Ilość oraz moc mikroinstalacji przyłączonych przez OSD w poszczególnych kwartałach od III kwartału 2017 roku:

Od początku 2019 roku obserwujemy duży wzrost ilości mikroinstalacji przyłączonych do sieci przez OSD w poszczególnych kwartałach, a szczególnie dynamiczny wzrost widoczny jest od IV kwartału 2019 roku W I kwartale 2021 roku widoczny jest spadek ilości przyłączanych kwartalnie mikroinstalacji w stosunku do kwartału II, III i IV 2020 roku, jednakże analizując dane za lata poprzednie zauważyć można regułę, że I kwartał roku jest kwartałem o najmniejszej liczbie przyłączeń w skali całego roku. W rekordowym pod względem liczby przyłączeń IV kwartale 2020 roku przyłączono więcej mikroinstalacji (100 732) niż w całym 2019 roku (100 212). W II kwartale 2021 przyłączona liczba mikroinstalacji jest nieznacznie wyższa od analogicznego kwartału roku ubiegłego. Jeśli chodzi natomiast o porównanie przyłączonych mocy, zauważyć można, że różnice te są większe, co spowodowane jest wzrostem średniej mocy przyłączanych aktualnie mikroinstalacji.

Średnia moc mikroinstalacji od 2018 roku:

Średnia moc jednostkowa przyłączanych do sieci mikroinstalacji rok do roku jest wyższa, jednakże w okresie 2018-2020 wzrosty te były minimalne w stosunku do roku poprzedniego. Natomiast od początku 2021 roku zaobserwować można, że dynamika ta przybiera na sile. W II kwartale 2021 roku średnia moc przyłączonej mikroinstalacji wyniosła 7,64 kW i była o prawie 1 kW wyższa niż średnia  moc mikroinstalacji przyłączanych do sieci w roku ubiegłym (6,68 kW). Obecny trend wskazuje na zainteresowanie prosumentów przyłączaniem instalacji o większej mocy niż w latach ubiegłych, co niestety nie jest zjawiskiem pozytywnym ze względu na brak w dużej większości przypadków możliwości autokonsumpcji wyprodukowanej energii elektrycznej i może świadczyć o przewymiarowaniu mikroinstalacji.

Współpraca mikroinstalacji z siecią dystrybucyjną:

W większości przypadków mikroinstalacje współpracują z siecią nn bez zakłóceń i bez negatywnego wpływu na jej parametry. Jednakże przy pewnych uwarunkowaniach, a także mając na uwadze dynamiczny wzrost ilości mikroinstalacji, mogą występować problemy wynikające z obecności generacji rozproszonej w sieci nn. Ryzyko występowania problemów ze współpracą mikroinstalacji z siecią elektroenergetyczną wzrasta w przypadku pojedynczego lub łącznego występowania następujących warunków:

  • dużej ilości i mocy mikroinstalacji w obszarze zasilanym z jednej stacji SN/nn,
  • dużej odległości mikroinstalacji od stacji zasilającej SN/nn,
  • dużej rezystancji i reaktancji linii (małe przekroje przewodów, sieć nieizolowana),
  • małego zapotrzebowania na energię w okresach największej zdolności wytwórczej (godziny największego nasłonecznienia),
  • rozbudowie istniejącej mikroinstalacji przez jego właściciela bez poinformowania Operatora Systemu Dystrybucyjnego.

Z punktu widzenia dystrybucyjnych sieci elektroenergetycznej, głównym negatywnym zjawiskiem jest ryzyko niedotrzymania parametrów jakości energii w określonym punkcie sieci lub w całym obwodzie nn, wynikające ze wzrostu napięć wywołanego pracą mikroinstalacji PV. Niestabilna praca falowników PV bywa przyczyną nadmiernego wzrostu wskaźnika długookresowego migotania światła (Plt). Nie wykluczone jest, że przy dalszym wzroście liczby i mocy zainstalowanych mikroinstalacji pojawią się również przeciążania sieci nn. Dlatego OSD poza działaniami związanymi z samym procesem przyłączenia mikroinstalacji do sieci, prowadzą szereg działań organizacyjnych oraz inwestycyjnych, w celu zapewnienia bezpiecznej pracy sieci oraz odbioru energii z mikroinstalacji, a przede wszystkim zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim odbiorcom energii.

Operatorzy Systemów Dystrybucyjnych wdrażają rozwiązania techniczne mające na celu wyeliminowanie lub zminimalizowanie negatywnych zjawisk związanych z przyłączeniem do sieci dystrybucyjnych dużej liczby mikroinstalacji. Do działań tych należą między innymi:

  • montaż transformatorów o mocy zwiększonej w stosunku do zapotrzebowania odbiorców,
  • montaż/wymiana przewodów na przewody o zwiększonych przekrojach,
  • skracanie (jeśli to możliwe) obwodów 0,4 kV,
  • budowa magazynów energii,
  • zapewnienie możliwości sterowania pracą instalacji PV,
  • montaż urządzeń kompensujących.

Należy jednak brać pod uwagę, że w sytuacji przeciążeń linii spowodowanych pracą mikroinstalacji, OSD powinni mieć prawną możliwość odmowy przyłączenia mikroinstalacji lub zmniejszenia jej mocy, w celu zapewnienia bezpieczeństwa zdrowia i życia innych odbiorców, a także bezpieczeństwa pracy sieci i urządzeń do nich przyłączonych.